ویرایش یک NGO سازمان مردم نهاد، غیر سیاسی، غیر دولتی، غیر انتفاعی- با هویت حوزوی- تاسیس سال 1428/1386/2007
 
سه شنبه 06 آبان 1399
  Islamic Strategic Studies Institute  = www.isin.ir
موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام
 
   

 شما اینجا هستید : کارکردها > برنامه ده ساله آینده > تاسیس قطب فقه تمدنی و قطب عرفان و حکمت

تاسیس قطب علمی فقه تمدنی و عرفان تمدنی

بسم الله الرحمن الرحیم

موضوع بحث: قطب علمیِ «فقه تمدنی» ،‌ «عرفان تمدنی»  

مساله بحث: « قطب علمی» چیست؟ چه نیازی به آن هست؟ چگونه شکل می‌گیرد؟ و ماموریت قطب فقه تمدنی و عرفان تمدنی چیست؟

تبیین بحث: 

تعریف قطب علمی (براساس آیین‌نامه وزارت علوم): 

قطب علمی نماد فعالیت سازمان یافته گروهی از اعضای هیات علمی در یک مؤسسه با توان علمی بالاست که با برتری در یک زمینه علمی - تخصصی در علوم بنیادی یاکاربردی شناخته می شود و از طریق تمرکز و انسجام بخشیدن به فعالیتهای خوددر آن زمینه، برای نوآوری و دستیابی به کیفیت برتر علمی در سطح ملی، منطقه‌ای یا بین‌المللی و پاسخگویی به نیازهای اساسی کشور تلاش می کند. 

اهداف قطب علمی عبارت است از:

  • افزایش مشارکت در گسترش مرزهای دانش و اعتلای موقعیت علمی کشور؛
  • دستیابی به آخرین یافته های علمی و فناوری‌های نوین در زمینه های خاص؛
  • تولید دانش فنی برای پاسخگویی به نیازهای اساسی کشور؛
  • فراهم ساختن زمینه پرورش پژوهشگران و دانشمندان تراز اول؛ 
  •  ایجاد محیط علمی پویا و مولد علم؛
  • تقویت فعالیتهای علمی گروهی. 

 شرایط ایجاد قطب علمی:
  1. موسسه‌های علمی می توانند در هر یک از زمینه های علمی - تخصصی با شرایط زیر متقاضی ایجاد قطب علمی شوند:
  2. دارا بودن حداقل 7 نفرعضو هیات علمی فعال در یک زمینه علمی - تخصصی (تک رشته ای، میان رشته ای و چند رشته‌ای)، برای معرفی به عنوان هسته قطب علمی؛
  3. دارا بودن برنامه ای هدفمند در زمینه پیشنهادی با تکیه بر نیازهای اساسی کشور؛
  4. برخورداری از تجهیزات تحقیقاتی و آزمایشگاهی، کتابخانه و امکانات نرم افزاری و اطلاع رسانی لازم برای اجرای برنامه پیشنهادی.

قلمرو فعالیتهای قطب علمی:

قطب علمی در اجرای برنامه مصوب خود می تواند در زمینه های زیر فعالیت کند:

1. دستیابی به آخرین یافته های علمی از طریق:

الف) تولید مقاله علمی در مرزهای دانش و انتشارآنها؛
ب) بررسی و پایش تحولات علمی در حوزه تخصصی مربوط؛
ج) بسط روشهای تحقیق و توسعه نرم افزارهای تخصصی در زمینه مربوط؛
د) تولید آثار هنری در مقیاس جهانی برای قطب‌های گروه هنر؛
2. ارتباط مؤثر و هدفمند با بخشهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور از طریق:
الف) شناسایی و تدوین نیازهای تحقیقاتی در حوزه مربوط؛
ب) همکاری با شرکتها و سازمانهای اقتصادی در زمینه توسعه فناوری؛
ج) اجرای طرحهای پژوهشی برای تولید دانش فنی و حل معضلات اساسی کشور؛
3.  جلب همکاری نخبگان ایرانی مقیم داخل و خارج وکشور؛
 طراحی دوره های میان رشته ای جدید و مورد نیازکشور و بازنگری در برنامه های درسی و آموزشی برای پیشنهاد به مراجع ذیربط مؤسسه؛
 پرورش دانشجویان و دانش پژوهان نخبه در دوره های دکتری و پسا دکتری.
4. مشارکت در توسعه همکاریهای علمی  بین‌المللی از طریق:
الف) شرکت در کنفرانسهای، کارگاههای آموزشی و دروه‌های تخصصی؛
ب) برگزاری کنفرانسهای معتبر بین المللی، کارگاههای آموزشی و دوره های تخصصی باهمکاری استادان و محققان برجسته مقیم داخل و خارج از کشور؛

ج) مشارکت در اجرای پروژه های تحقیقاتی مشترک و پیریزی تحقیقات پیشرفته با همکاری مراکز علمی خارج از کشور؛

تفاوت قطب علمی‌با سایر مراکز و موسسات علمی‌و دانشگاهها  این است که مراکز علمی‌در یک رشته خاص می‌توانندمتعدد باشند اما قطب علمی‌در هر رشته ای واحد است و فقط مجوز آن به یک مرکز اعطا می‌شودکه به عنوان مهمترین مرکز علمی‌به حساب می‌آید.

 البته قطب علمی‌هچون موسسات علمی‌فرهنگی دارای تشکیلات آموزش و جذب هیئت علمی‌نیست بلکه با اندیشمندان حاذق مرتبط است. اگرچه هر قطب فعالیت خود را زیر نظر یک موسسه شروع می‌کند اما عملکردی فراموسسه ای و فرا دانشگاهی دارد. هر قطب دارای یک برنامه 5 ساله است که پس از پایان هردوره ، از طرف وزارت علوم مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. اگر فعالیتهای این بازه 5 ساله مورد تأیید وزارت قرار گرفت امتیاز قطب تمدید می‌شود و الا به سایر مراکزی که درخواست کرده‌اند و امتیاز لازم را دارند واگذار میگردد.

نمونه‌ای از قطب علمی تشکیل شده در فضای علوم انسانی و معارف دینی، قطب علمی «فلسفه دین» است به نشانی: http://cepr.iict.ac.ir


هویت و ماموریت قطب «فقه تمدنی»:

قطب «فقه تمدنی» مجموعه‌ای از اساتید نظریه‌پرداز در فقه و اصول است که به دنبال استخراج موجّه ساختار و فرآیندهای تمدنی از منابع دین هستند.

این قطب در نظر دارد با تأكيد بر استفاده از ظرفیت علمی‌کشور در مراكز آموزشي و پژوهشي و با سامان‌دهی پژوهش و آموزش تخصصي در راستای بسط حوزه معرفتی فقه تمدنی در چارچوب اهداف تعريف شده و ناظر بر رفع نيازها و معضلات فكري جامعه فعاليت ‌نمايد. 

اهداف کلان این قطب علمی عبارتند از: 

  • هویت‌سازی و گفتمان‌سازی در باره فقه تمدنی
  • ارائه چهارچوب معرفتی و روشی برای تولید نظریات فقهی در مقیاس تمدنی
  • بازخوانی اجتهاد جواهری برای فعال‌سازی اجتهاد در مقیاس فرآیندهای تمدنی
  • بازخوانی علم اصول فقه برای کشف و تولید ابزارهای تحلیلی حجیت‌دار در جهت اجتهاد تمدنی 
  • بازتولید ابواب فقه براساس رویکرد تمدنی 
  • تولید سازه توضیح‌المسائل تمدنی
  • چگونگی ترجمه احکام شرعی به زبان برنامه‌های کلان پیشرفت و توسعه 
  • چگونگی تولید سیستم و مدل عملیاتی از گزاره‌های دین 
  • مطالعات تطبیقی میان سیستم‌های دینی و سیستم‌های بشری

انتقال به مباحثی در مورد «فقه تمدنی» 

هویت و ماموریت قطب «عرفان تمدنی»:

قطب «عرفان تمدنی» مجموعه‌ای از اساتید نظریه‌پرداز در حکمت و عرفان است که به دنبال استخراج موجّه ساختار و فرآیندهای تمدنی از عرفان هستند.

این قطب در نظر دارد با تأكيد بر استفاده از ظرفیت علمی‌کشور در مراكز آموزشي و پژوهشي و با سامان‌دهی پژوهش و آموزش تخصصي در راستای بسط حوزه معرفتی عرفان تمدنی در چارچوب اهداف تعريف شده و ناظر بر رفع نيازها و معضلات فكري جامعه فعاليت ‌نمايد. 

اهداف کلان این قطب علمی عبارتند از: 

  • هویت‌سازی و گفتمان‌سازی در باره عرفان تمدنی
  • ارائه چهارچوب معرفتی و روشی برای تولید نظریات عرفانی در مقیاس تمدنی
  • بازخوانی حکمت صدرایی برای کشف و تولید ابزارهای تحلیلی برهانی در جهت تولید عرفان تمدنی 
  • بازتولید فهرست مباحث عرفانی براساس رویکرد تمدنی 
  • تولید سازه اخلاق و فرهنگ عرفان‌محور (سبک زندگی عرفان‌محور)
  • مطالعات تطبیقی میان عرفان شیعی فقاهتی و عرفان‌های دیگر (شرقی و غربی) 


انتقال به مباحثی در مورد «عرفان تمدنی»

مباحث و مفاهیم کلیدی مرتبط به این بحث:

دین‌شناسی ، فهم دین ، روش‌شناسی فقاهت ، فقه تمدنی ، روش‌شناسی معارف ، روش‌شناسی شهود و عرفان

 

 

مشهد مقدس - چهارراه زرّینه - خیابان شهید محسن کاشانی - کاشانی۲۵ - تلفن05132285800 info@isin.ir