ویرایش یک NGO سازمان مردم نهاد، غیر سیاسی، غیر دولتی، غیر انتفاعی- با هویت حوزوی- تاسیس سال 1428/1386/2007
 
سه شنبه 19 آذر 1398
  Islamic Strategic Studies Institute  = www.isin.ir
موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام
 
   

 شما اینجا هستید : محصولات موسسه  > کتاب های موسسه > دین شناسی

طرح تالیف کتاب دین‌شناسی برای طلاب سطح یک

بسم الله الرحمن الرحیم

موضوع بحث: « توصیف ایده تالیف کتاب دین‌شناسی برای طلاب » 

مساله بحث: کلیه علوم حوزوی، در فضای «دین‌شناسی» معنادار می‌شوند، هویت دین‌شناسی و مسائل آن کدامند؟ (چه تصوری از کلان دین باید داشته باشیم تا هر کدام از علوم حوزوی، تاثیر خود را در «دین‌شناس» شدن طلاب بگذارد؟)

فرضیه بحث: (این بحث، از طرح‌های آتی موسسه است)

1.  علوم و معارف حوزوی، به مسائل مرتبط با نظام معرفتی، نظام قانونی و نظام فرهنگی دین می‌پردازد ولی ماده درسی که این نظام‌ها را در خود جای دهد و نقشه هر یک از مسائل مرتبط با دین را ارائه کند فعال نمی‌باشد.

2. «دین» ، پدیده‌ای پیچیده و دارای ابعاد و لایه‌ها و زوایای مختلف است که نیاز به شناسایی دقیق و یکپارچه دارد.

3. «دین»، موضوعی میان‌رشته‌ای است و نیاز به بررسی میان‌رشته‌ای دارد.

4. طلاب حوزه برای جهت‌گیری تمدنی و حرکت به سمت تمدن‌سازی براساس نگرش اسلام نیازمند تسلط بر رویکرد کلان به دین و فلسفه دین هستند.

5. مسائل اصلی در رویکرد کلان به دین عبارتند از: 

بررسی هویت دین،‌ منشاء دین، ذاتیات دین، قلمرو دین،‌ کارکردهای دین، زبان دین،‌ فهم دین، مطالعات تطبیقی در دین، رابطه دین با علوم انسانی و علوم تجربی،‌ دین و عقل،‌ دین و تجربه، مبانی هستی‌شناختی دین، مبانی انسان‌شناختی،‌ روش‌شناختی،‌ تاریخ‌شناختی و ...

6. این کتاب درسی باید ‌زمینه‌ساز مهارت‌های زیر در متعلم باشد تا بتواند پس از سطح سه به مهارت‌های زیر برسد:

بتواند دين به‌معني عام و دين اسلام به معني خاص و تشيع به معني اخص را با ارائه شواهد و مستندات[1] به‌گونه‌اي معرفي كند كه مخاطب در فضاي رقابت انديشه‌ها و برنامه‌ها، علاقه به ديندار شدن،[2] مسلمان شدن[3]، شيعه شدن[4] را ابراز كند و برنامه قدم‌به‌قدم براي عملياتي كردن اين علاقه را در دست داشته باشد. 

بتواند دستگاه فكري دين و نگرش دين نسبت به هستي و اجزاء آن را با استدلال عقلي[5] و با اثبات عقلانيتِ مستندات نقلي[6] طوري معرفي كند كه مخاطب بتواند كل هستي و موقعيت خود در آن و اهميت اين موقعيت‌سنجي را احساس كند.[7] 

 بتواند براي هر موضوعي در زندگي، در درون دستگاه[8] قانوني و فرهنگي دين، قانون دين[9] و فرهنگ دين[10] را با استفاده از گزاره‌هاي دين تبيين كند[11] و با استفاده از فتاوا مستند سازد و شيوه اجراي آن را به‌صورت قدم‌به‌قدم ارائه نمايد.

شاخص اندازه‌گيري:

فراگير بايد بتواند از عقيدة خود در برابر عقايد ديگر در يك جمع عمومي دفاع كند و حداقلِ نصف بعلاوة يك از هيئت‌منصفه، حقانيت او را اذعان كنند.

فراگير بايد كتابي با عنوانِ «اسلام چه مي‌گويد؟[12]دفتر اول: نگرش‌ها» براي مخاطبِ عام بنويسد كه هيئت داوران راي به صحت استنادمطالب به اسلام و راي به قابليت ايجاد «احساس عقلانيت وانسجام، احساس اجرايي بودن و احساس برتري اسلام بر موارد رقيب» بدهند.

فراگير بايد شاخص فوق را به صورت «دفتر دوم: قوانين» و «دفتر سوم: فرهنگ» نيزعملياتي سازد.

اهداف تكميلي درواحد آموزشيِ «دين‌شناسي و كلام جديد»:

  1. بتواند هويّت دين، اهداف دين، قلمرو دين، كاركرد دين را به‌گونه‌اي توصيف كند (هم شفاهي و هم كتبي) كه مخاطب با تصورِ آن، تصديق به ضرورت دين‌داري و مراجعه به دين در جوانب مختلف زندگي بنمايد.
  2. بتواند علت تكثّر اديان را تبيين كند و شاخص‌هاي يك دين صحيح و حق را طوري عرضه كند كه مخاطب بتواند براي تشخيص درستي و نادرستي نمونة مورد نظرش به‌كار ببرد.
  3. بتواند با ذكر شواهد و مثال‌ها، سبك گفتاري و خصوصيات زباني دين را در يك بررسي تطبيقي با سبك‌هاي گفتاريِ ديگر مقايسه كند و دستورالعمل اجرايي براي فهم اولية گزاره‌هاي دين و شرائط لازم براي فهم تحليلي آنها را ارائه دهد.
  4. بتواند جدولي تطبيقي از نگرش‌، قانون، فرهنگ‌ و كاركرد اديان و مذاهبِ جريان‌ساز در تاريخ بشر تهيه كند و در يك سمينار دانشجويي، نقاط ضعف و قوت هر كدام را ارائه نمايد و با استناد به نظر متخصصين، نگرش‌ها، قوانين و فرهنگ‌هاي رقيب اسلام و تشيع در زمان حال و آينده را عرضه نمايد.
  5. بتواند پاسخ شبهات داراي فراواني در سطح دانشجويي، اطاق‌هاي گفتگو و وبلاگ‌ها را به‌گونه‌اي بيان كند كه مخاطب نَه فقط ساكت بلكه قانع شود و تصحيح نگرشي براي او صورت پذيرد.
  6. بتواند راجع به مطالبي كه در مباحث دين‌شناسي عرضه مي‌كند، منابع اطلاعاتي (اعم از چاپي، شفاهي[13]، الكترونيكي[14] و شخصيت‌هاي علمي[15]) معرفي كند و اعتبارسنجي نمايد. 

حداقلي قطعي:

بتواند دين را به‌گونه‌اي معرفي كند كه مخاطب علاقمند به بررسي آن شود.



[1] پس بايد توانايي استفاده كاربردي از منابع دين و استناد به آيات و روايات و تاريخ را داشته باشد.

[2] واحد آموزشي «دين‌شناسي»

[3] كلام بين‌الاديان

[4] كلام بين‌المذاهب

[5] واحد آموزشي «فلسفه»

[6] واحد آموزشي «كلام»

[7] يعني علاوه بر تصور،بفهمد و علاوه بر فهم اوليه، عقلانيت و انسجام آن را درك كند و به سطح فهم كاربرديبرساند كه باعث تحريك انگيزه‌ها و احساس‌هاي فرد براي بروز عكس‌العمل مي‌شود.

[8] يعني بايد نگرش كلان و نظام‌واره داشته باشد.

[9] با شاخصِ «مجموعة بايدها و نبايدهايي كه عدم رعايت آنها موجب مجازات خواهدبود.»

[10] با شاخصِ «مجموعة خوب و بد‌هايي كه رعايت آنها موجب بهينه‌سازي و بهره‌وري خواهد شد.»

[11] از آنجايي‌كه اين مقطع،مقطع تحصيلات عمومي است، سطح استفاده از گزاره‌هاي دين، سطح تبيين است و نياز به استناد به فتوي (سطح استدلال و سطح نظريه‌پردازي) دارد

[12] با قرائت شيعة اثني‌عشريه از اسلام

[13] مانند كنفرانس‌ها و سمينارها و دوره‌هاي آموزشي و محافل علمي

[14] اعم از سايت‌ها، اطاق‌هاي گفتگو و وبلاگ‌ها

[15] با نشاني و راه دست‌يابي به آنها

مباحث و مفاهیم کلیدی مرتبط به این بحث: 

علوم حوزوی ، دین شناسی ،‌ رویکرد کلان به دین،‌ تمدن‌سازی دینی،‌ فلسفه دین

 

 

مشهد مقدس - چهارراه زرّینه - خیابان شهید محسن کاشانی - کاشانی۲۵ - تلفن05132285800 info@isin.ir