ویرایش یک NGO سازمان مردم نهاد، غیر سیاسی، غیر دولتی، غیر انتفاعی- با هویت حوزوی- تاسیس سال 1428/1386/2007
 
سه شنبه 19 آذر 1398
  Islamic Strategic Studies Institute  = www.isin.ir
موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام
 
   

 شما اینجا هستید : محصولات موسسه  > کتاب های موسسه > درس نامه حوزه و تمدن سازی

درس‌نامه حوزه و تمدن‌سازی

بسم الله الرحمن الرحیم

موضوع بحث: «درس‌نامه حوزه و تمدن‌سازی » 

مساله بحث: ثمره و نتیجه تحصیلات طلاب در حوزه‌های علمیه، باید پاسخگوی چه نیازها و مسائلی در آینده باشد؟ 

فرضیه بحث:

اصلی‌ترین تلاش حوزه‌های علمیه در سَده آینده باید متمرکز بر استخراج فرآیندهای سیستم‌های تمدنی از دین و تبدیل آنها به مدل عملیاتی باشد.

 تبیین بحث:

براساس «نگرش سیستمی به دین» ، اقامه دین در دنیا و به‌فعلیت‌ رسیدن تربیت دینی در زندگی بشریت، نیاز به راهبری دین در کلیه جوانب و زوایای زندگی بالخصوص در مقیاس کلان دارد. گسترش جمعیت و روابط جمعی، سبب شده است تا ساختارسازی‌ و فرآیندسازی، به جای حرکت‌ها و تصمیمات فردی یا گروهی، فعال شوند. 

 از این رو، حوزه‌های علمیه که عهده‌دار فهم، تبیین، دفاع و اقامه معرفتی دین هستند، در صورتی می‌توانند ماموریت خود را به سرانجام رسانند که در مقیاس کلان (ساختارها و فرآیندهای تمدنی) به استنباط نظر خداوند بپردازند و به‌گونه قابل مقایسه با دستاوردهای بشری عرضه کنند که مخاطب جهانی، برتری دیدگاه و مدل‌های اسلام را لمس کند. 

فهرست زیر، فهرست پیشنهادی برای «درس‌نامه حوزه و تمدن‌سازی» است تا افق دید طلاب را به سمت‌وسوی وظیفه مرکزی‌شان در دهه‌های آینده سوق دهد:

سرفصل‌های درس‌نامة «حوزه و تمدن‌سازی» 

تصویرکلی:

•       مقدمه: شناسنامه بحث

•       پیش‌نیاز: هویت حوزه و تمدن

•       فصل اول: سازه‌ها و فرآیندهای تمدن‌سازی

•       فصل دوم: شاخص‌های تمدن اسلام

•       فصل سوم: مطالعات عینی و تاریخی (با رویکرد تحلیلی)

•      فصل چهارم: تجربه‌­ها و تلاش­های متنوع تمدنی در دنیای اسلام(وضعیت کنونی)

•       فصل پنجم: وضعیت موجود تمدن غربی و شرقی غیراسلامی

•       فصل ششم: دانش و مهارت‌های لازم برای فعالیت درفضای تمدن‌سازی اسلامی

•       فصل هفتم: نمونه‌های تمدنی

•       فصل هشتم: برنامه عملیاتی تحقیقاتی، آموزشی، فرهنگی

•       منبع‌شناسی

(محورهای چهارم و پنجم این فهرست، و برخی اصلاحات توسط جناب حجت‌الاسلام حبیب‌الله بابایی معاونت گروه مطالعات تمدنی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی پیشنهاد شده است.)

محتوای فصول:

• مقدمه:

–      شناسنامه بحث

–      انگیزه توجه به این بحث

–      ضرورت بحث

–      هدف از بحث

–      روش بحث

–      فهرست بحث

 

• پیش‌نیاز:

–      هویت تمدن و تمدن‌سازی

–      هویت دین و انتظارات از دین و قلمرو دین

–      هویت حوزه و ماموریت حوزه‌ها

• فصل اول بحث: سازه‌ها و فرآیندهای تمدن‌سازی (لایه‌هاو زوایای بحث تمدن‌سازی)

–       تعریف(واشاره به جامعه‌سازی و نظام‌سازی)

–       شاخص‌های انسان مطلوب

–       زیرساخت‌های کلان یک تمدن (سیستم نگرشی، قانونی و فرهنگی کلان اجتماعی)

–       رویکردها و روش­های تمدن­ پژوهی؛       

–       سازه‌های یک تمدن (فهرست و نقشه سیستم‌های یک تمدن –اشاره به مدل نیازهای انسان در شبکه هستی)

–       فرآیندهای تمدن‌ساز

–       شاخص اصلی تحقق یک تمدن

–       هویت فرهنگ و مهندسی فرهنگی

–       فرهنگ و تمدن

–       مراحل تحقق یک تمدن (نقطه شروع، مراحل، مرکز ثقل، نقاط بحران، جریان اصلی، نقطه پایان) 

• فصل دوم : شاخص‌های تمدن اسلام

–       دین وتمدن؛

–        جریان­‌شناسی انتقادی مطالعات تمدنی (اعم ازموافقین و مخالفینِ نگرش تمدنی) در دنیای اسلام؛

–        مبانی تمدنی در اسلام و ظرفیت­های اندیشۀ اسلامی در تمدن­ سازی.

–       فهرست شاخص‌ها و تعیین نقطه شروع، مرکز ثقل، نقاط بحران، مراحل، محصول نهایی

–       تعابیرقرآنی و روایی تمدنی (امت، ملت، قوم، حیات طیبه، شعوب، قبائل، سنت، ام القری،شریعت، بلد امن، .....)

–       معادلات تمدنی در قرآن و روایات (اگر آنگاه‌ها)

   • فصل سوم: مطالعات عینی و تاریخی (با رویکرد تحلیلی)

 اسلام و فرهنگ­های زمینه­ای آن در عربستان،ایران، اندلس، بیزانس، مصر، شمال آفریقا، و هند؛

اسلام و سازه­های تمدنیِ شکل­ گرفته در دوره­های مختلف تمدن اسلامی (گذشته و حال)؛

مناسبات اسلام با فرهنگ­هاو تمدن­‌های بیرونی از قلمرو اسلام در گذشته؛

فرهنگ کنونی درکشورهای اسلامی و غیر اسلامی و نسبت آن با هویت اسلامی مسلمین؛ 

  •فصل چهارم: تجربه‌­ها و تلاش­های متنوع تمدنی در دنیای اسلام(وضعیت کنونی)

 ترکیه؛

مالزی؛

شمال آفریقا؛

جهان عربی جدید؛

ایران؛

نقش و کارکرد انقلاب اسلامی ایران در تمدن سازی

بیداری اسلامی درجهان اسلام

• فصل پنجم : وضعیت موجود تمدن غربی و شرقی غیراسلامی

–       توصیف تمدن موجود غرب (با ذکر شاخص‌ها و ساختارهای بین‌المللی)

–       توصیف تمدن موجود شرق (با ذکر شاخص‌ها و ساختارها)

–       کثرت ووحدت تمدنی (جهانی‌سازی)

–       گفتگوو تنازع و تعارف تمدن‌ها

–       پیش‌بینی روند صد سالة آینده جهانی

–       کارتطبیقی میان تمدن اسلامی و تمدن غربی و تمدن­های شرقی

–       مطالعات انتقادی الگوهای تمدنی در دنیای امروز اسلام (به لحاظ جغرافیایی (مانندترکیه، مالزی، شمال آفریقا) و غیره) و به لحاظ ایدئولوژیک (گفتمان شیعی، گفتمان سنی لیبرال، سنی سلفی، و سنی سیاسی)؛  

• فصل ششم : دانش و مهارت‌های لازم برای فعالیت درفضای تمدن‌سازی براساس اسلام

–       مهارت کلان‌نگری و تشخیص و تبیین فرآیندها در مقیاس‌های کلان

–       آینده‌پژوهی

–       استراتژی‌سازی و برنامه‌نویسی کشوری (چشم‌انداز، سیاست‌ها، پروتکل‌ها)

–       سیستم‌سازی، فرآیند‌شناسی و شاخص‌سازی

–       نقشه‌شناسی‌و نقشه‌سازی (سامانه موضوعات و مسائل زندگی)

–       روش تحقیق مدل‌سازانه

–       موضوع‌شناسی فقهی

–    مهندسی فرهنگی و مولفه‌های فرهنگ‌سازی، فلسفه‌های مضاف و فلسفه علوم انسانی، طبقه‌بندی علوم، مدل‌های توسعه، جهانی‌سازی، معادلات شهر‌سازی، آرمان‌شهرنویسی، نظریات عدالت، رفاه، رشد، سعادت، دولت، ملت، قانون، جامعه، رسانه، تکنولوژی و ابزار....

–       نگرش سیستمی به دین

–       الگوریتم اجتهاد مدل‌ساز

 

• فصل هفتم: نمونه‌ها

–       نمونه مدل‌ها و استراتژی‌های تمدن‌ساز که از گزاره‌های دین اخذ شده‌اند

–       نمونه آرمان‌شهرها و مدینه‌های فاضله تالیف شده یا تلاش‌شده برای تحقق

–       تصویری از آرمان‌شهر مهدوی 

• فصل هشتم: برنامه عملیاتی تحقیقاتی، آموزشی و فرهنگی برای حوزة تمدن‌ساز

–       راهبردهای تحقیقاتی

–       راهبردهای آموزشی

–       راهبردهای فرهنگی

–       توصیه‌های اجرایی

• منبع‌شناسی

–       فهرستی از کتاب‌ها

–       فهرستی از مقالات

–       فهرستی از شخصیت‌ها

–       فهرستی از منابع الکترونیکی

(انتقال به مباحثی در مورد تمدن و تمدن‌سازی)

مباحث و مفاهیم کلیدی مرتبط به این بحث:

دین‌شناسی ، تمدن‌شناسی ، تمدن اسلام ، علم دینی ، سیستم‌های تمدنی،‌ حوزه علمیه ، آموزش‌های حوزوی

 

 

مشهد مقدس - چهارراه زرّینه - خیابان شهید محسن کاشانی - کاشانی۲۵ - تلفن05132285800 info@isin.ir