ویرایش یک NGO سازمان مردم نهاد، غیر سیاسی، غیر دولتی، غیر انتفاعی- با هویت حوزوی- تاسیس سال 1428/1386/2007
 
شنبه 23 آذر 1398
  Islamic Strategic Studies Institute  = www.isin.ir
موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام
 
   

 شما اینجا هستید : محصولات موسسه  > همایش های موسسه > گزارش همایش حوزه و آینده

گزارش محتوایی همایش حوزه و آینده

بسم الله الرحمن الرحیم

قال امیرالمؤمنین علیه‏‌السلام:

«مَن استقَبَل الاُمُورَ أبصَر»

"هرکه پیش‌بینی‌های لازم را انجام دهد، برآینده تسلط خواهد داشت"

غررالحکم، ص 57

نباید منتظر آینده شد بلکه باید آینده را طبق خواست خداوند ساخت.


موضوع بحث: « گزارش محتوایی از همایش حوزه و آینده » 

مساله بحث: برنامه راهبردی بیست‌سال آینده حوزه‌های علمیه چیست؟

فرضیه بحث: 

1. ماموريت حوزه: «تربیت اسلام‌شناس ربانی» با رويكرد «اجتهاد محوري»، با استراتژي «آموزش ميان‌رشته‌اي»، با خط‌مشي «كيفيت‌افزايي مهارتي».

2. سه نقطه مركزي قوت و فرصت در بيست سال آينده: برتري علوم معرفت نفسی (شناختی و روحی روانی)، برتری در تفكر، تحليل،تطبيق، نقادي و استدلال (روش)+معنويت عملی

3. نيازهاي آينده:

1. هسته تشكيل‌دهنده يك گروه مرجع (طلابي كه بتوانند براساس معنویت،صدق رفتاري و فكري، جاذب و تغذيه‌كننده باشند)

2. اسلام‌شناس ميان‌رشته‌اي (تبيين‌كننده نظام فكري، قانوني،فرهنگي اسلام براي بشريت)

3. متكلم دين‌شناس تطبيقي (بين الايمان و الكفر و بين‌الاديان و بين‌المذاهب)

4. ادبيات‌دان مترجم به زبان تصوير و فضاسازي (توانايي انتقالپيام قرآن، روايات و ادعيه به عرف عمومي كه هر چه بيشتر مي‌گذرد از زبان مقصد وزبان معيار فاصله مي‌گيرند.)

5. منطق‌دان نقاد (توانايي ملموس كردن مغالطات موجود در پيام‌هاو هر گونه محصول فكري، فرهنگي)

6. مفسّر تطبيقي داراي مهارت استدلال(تطبيق ميان پيام قرآن باپيام‌هاي ديگر در هر يك از حوزه‌هاي زندگي+ بتواند مرادي را كه از آيه استفاده مي‌كنداثبات كند و برداشت‌هاي رقيب را نقد نمايد+ بتواند مدل عملیاتی برای عمل به آیات بدهد)

7. فيلسوف، هستي‌شناس، واقعيت‌شناس تطبيقي آشنا به زبان فيزيك،نانو، بيو، زيست‌شناسي‌ملكولي و تكاملي، كيهان‌شناسي، روان‌شناسي (که بتواندمشاوره روحی روانی و برنامه‌ای برای فرد، خانواده و سازمان بدهد= فیلسوف تصمیم‌ساز)

8. عرفان‌شناس تطبيقي (آشنا با عرفان و معنويت‌هاي بشري، آشنابا زبان سيروسلوك و شاخص‌هاي صحت و فساد در سالك، توانا در راه‌گشايي دستورالعمليبراي تجارب روحي اوليه)

9. تاريخ‌دان تطبيقي تحليلي استدلالي (که بتواند برای آینده‌نگری،روندها و وقایع را تحلیل و توصیه کند.)

10. فقيه حقوق‌دان تطبيقي استدلالي(كه بتواند دستگاه قانونياسلام را با ديگر نظام‌هاي حقوقي مقايسه كند و براي مواد حقوقي اسلام استدلال برتر‌كنندهبياورد، نه فقط قانع‌كننده)

11. محدث تطبيقي قادر به اثبات استناد گزاره‌ها به دین و ترجمه احاديثبه زبان برنامه و فرهنگ (بتواند مشاوره حرفه‌اي بدهد و برنامه عملياتي براي زندگيدر برابر برنامه‌هاي عملياتي ديگران ارائه كند.)

تبیین بحث:

نشست تخصصی آينده حوزه، در جهت ضرورت آینده‌اندیشی در حوزه‌ها، طراحی گردید و با شش سخنرانی و دو میزگرد در 24 جمادی‌الاولی 1432 (هشت اردیبهشت 1390) در محل موسسه مطالعات راهبردی علوم ومعارف اسلام در جوار بارگاه ملائک‌پاسبان ثامن الحجج علی‌بن‌موسی‌الرضا علیه‌السلام برگزار شد.

چکیده محتوای نشست‌ها به شرح زیر است:

سخنرانی اول[1]:«ماموریت حوزه»

مرکز سخن:

ماموریت حوزه، تربیت اسلام‌شناس ربّانی است؛ اسلام‌شناس کسی است کهبتواند به سوال «نظر اسلام در مورد .............چیست؟» با استدلال به آیات وروایات پاسخ بدهد و «ربّانی» کسی است که آثار عمل به نظرات اسلام را لمس کرده و به‌طورمستمر به دنبال تقویت حضور خداوند در قلب و دل خود و دیگران است.

نتیجه عملی:

1.      طلاب حوزه، کیفیت و مسیر تحصیلی خود را به‌گونه‌ای تنظیم کنند که بتوانند به سوالِ «نظر اسلام در مورد .............چیست؟» با استدلال به آیات وروایات پاسخ دهند.

2.       قدم در راه تهذیب و اخلاق عملی بگذارند وبرای اتصال به حضرت معبود جل‌جلاله، از طریق اهل‌بیت سلام‌الله‌علیهم‌اجمعین همت کنند.

سخنرانی دوم[2]: تربیت مجتهد یا مبلغ؟

مرکز سخن:

نیازهای آینده، بیش از آنکه نیاز ابلاغی باشد نیاز تحلیل، تفهیم واقناع است؛ لذا طلاب حوزه در آینده، چه رویکرد تبلیغی داشته باشند و چه رویکردتولید علم، باید سطح مطالب و عملکرد خود را تغییر دهند، تغییر از سطح «گزارش‌دهی از دین و تقویت احساس مخاطبین»، به سطح «تحلیل، استدلال نسبت به گزاره‌ها و آموزه‌های دین و نقادی نسبت به نظرات رقیب و تقویت تفکر مخاطبین».

نتیجه عملی:

طلاب حوزه، رویکرد اجتهادی نه به‌معنی فقط فقهی ، بلکه به‌معنی دین‌شناس استدلالی شدن را ترجیح دهند و به‌دنبال دست‌یابی به نظام فکری، نظام قانونی و نظام فرهنگی دین باشند.

سخنرانی سوم[3]:نقش مطالعات آینده‌شناسانه در افق دید حوزویان

مرکز سخن:

آینده‌نگری یعنی پیش‌بینی ادامه روندهای موجود؛ و آینده‌نگاری یعنی درنظر گرفتن هدف مطلوب و ساختن روندهای مطلوب. حوزه‌های علمیه که برای آینده‌سازی تلاش می‌کنند، باید معادلات آینده‌نگری و آینده‌نگاری را بشناسند تا بتوانند مسیرخود و جامعه را براساس اهداف اسلام بازسازی کنند و تلاش‌های رقباء اسلام برای آينده‌سازی را تشخیص دهند و برنامه لازم برای تسلط بر تغییر روندها داشته باشند.

نتیجه عملی:

1.      تفکر و مطالعه در مورد «آینده‌شناسی و معادلات آن» از اولویت‌های مطالعاتی طلاب قرار گیرد.

2.      در مباحث تکمیلی درس منطق و درس تاریخ، مباحث «آینده‌اندیشی» گنجانیده شود.

3.     طلاب حوزه در تشخیص روندها، نیروهای پیش‌برنده تحولات، علائم ضعیف تغییر و چگونگی روند‌سازی، توانایی تحلیل و استدلال پیدا کنند. 

سخنرانی چهارم[4]:نقش تمدن‌شناسی در افق دید حوزویان

مرکز سخن:

برای ساختن تمدن جهانی اسلام، نیاز به ارائه و اجرا سیستم‌های کارآمد اسلامیداریم. این کار از عهدة اسلام شناسانی بر خواهد آمد که با روش سیستم‌سازی آشنا باشند و با نگاه شبکه‌ای به متون و منابع دینی اولاً بتوانند سيستم‌هایی طراحی کنند که قابل رقابت با سيستم‌هاي بشري باشد و مديريت دين را در زندگي جهاني فعال‌سازي کند و ثانیاً بتوانند سنت‌های الهی و روندهای حاکم بر تمدن بشری را کشف کنند و تغییرات اجتماعیِ منجر به شکوفایی و افول یک تمدن را رصد و مدیریت نمایند.

نتیجه عملی:

1.      طلاب حوزه، مقیاس تفکر و افق دید خود را از مسائل فردی و خُردنگری، نه فقط به مسائل اجتماعی و نه فقط به مسائل تمدنی و جهانی و کلان‌نگری بلکه به سوی شبکه هستی و محور تاریخ بشری، گسترده سازند.

2.       در تفکر، مطالعه و تحقیق، علاوه بر چیستی‌هاو چرایی‌ها، متمرکز بر «چگونگی‌ها» شوند و چگونه محقَّق شدن ایده‌ها واهداف دین را به‌دست آورند. 

میزگرد اول: تمدن اسلام و روندهای جهانی[5]

مرکز سخن:

·    نخستین گام در شکل گیری تمدن اسلامی، روشن کردن دکترین پیشرفت(مانیفست) در اندیشه اسلامی است که دو وجه دارد نخست آنکه دورنمای کاملاروشنی از تمدن اسلامی در راستای آرمان شهر قدسی و جامعه مهدوی ارائه دهیم دیگرآنکه اصول پیشرفت در جامعه اسلامی را مشخص کنیم.

·    حوزه باید روی علوم شناختی سرمایه گذاری کندچرا که کار این علوم، تغییر ذهن و روان‌جراحی است به طوری که می‌تواند نگرش‌ها وعلائق را تغییر دهد؛ رقیب با کمک هنر و رسانه مبتنی بر این علوم اهداف خود را بهپیش می‌برد و آینده افکار در اختیار کسانی است که تسلط بر این علوم دارند.

·     حوزه باید ماموریت طراحی زندگی جهانی را درمقیاس تمدنی انجام دهد؛ اگر در یک دوره حوزه ها مبارزات جزئی شیعه را هدایت میکردند امروز که مقیاس درگیری اسلام و تشیع در موازنه درگیری تمدنی است حوزه بایدماموریت خود را متناسب با  این مقیاس تغییردهد آن هم نه فقط ماموریت عملی و عبور جامعه ایران از جریان تجدد بلکه کل جامعه جهانی.

·    حوزه نباید موازی با آکادمی‌ها و دانشگاه ها باشدبلکه می بایست یک شبکه تولید مفاهیم و فرآیندها ایجاد کند به‌طوری که عقلانیت ایمانی در عقلانیت نظری و تجربی جاری شود زیرا اگر عقلانیت دوگانه باشد به تصمیم‌گیری و برنامه واحد نخواهیم رسید. از بحران های کنونی برنامه ریزی در کشورما همین تعارض تفقه دینی با علم سکولار است که طرفداران تجدد می گویند بایدمدرنیزاسیون و اصلاح تفقه دینی صورت گیرد و فقه عرفی شود از سوی دیگر ما می گوییم کارشناسی باید دینی شود نه اینکه تفقه مطابق با تشخیص‌های کارشناسان شود.

·   اگر می خواهیم اداره کنیم باید مدل های اداره کشورهم اسلامی شود؛ مقیاس تمدنی دینی از فقط حوزه احکام، به حوزه حکمت و اخلاقبرود و ارزش ها و بینش را هم تامین کند و واحد مطالعه حوزه از فرد به جامعه و ازجامعه به تمدن و تاریخ ارتقا یابد .

·    ماموریت حوزه اصولا ایجاد تحول در حوزه دانش ورفتار است حوزه باید ارتباط فرهنگ و مذهب را با دانش تعریف کند اگر این ارتباط منطقی تعریف شد آن وقت می توان به صورت یک شبکه با دانشگاه‌ها و پژوهشکده ها همکاری کنیم که حاصل آن تولید عقلانیت دینی و علم دینی است .

·    کار اول حوزویان این است که تکلیفشان را با علم دینی مشخص کرده و نسبت خود را با کل تمدن غرب (نسبت بین دین و تمدن) اعم ازمفاهیم و ساختارها معین کنند.

·    نسبت پژوهش به آموزش و تبلیغ باید تغییر کند و چهار به دو و یک شود در حالی که اکنون این نسبت چهار برای آموزش است، پژوهش هست اما نه پژوهشی که نوآوری در مقیاس بالا در آن اتفاق بیفتد به طوری که پژوهشگاه‌های حوزوی اصل در نظر گرفته شود و پژوهش ها هم تخصصی شده و با آموزش و تبلیغ نسبت پیدا کند. اگر پژوهش نداشته باشیم نمی توانیم تهذیب و تولید منابع اموزشی داشته باشیم. 

نتیجه عملی:

1.      حوزه‌ها، دکترین و نقشه راه تحقق یک تمدن اسلامی را تولید کنند.

2.      حوزویان، کتاب آرمان‌شهر اسلامی بنویسند.

3.      حوزه‌، روش تولید علم دینی را در مقیاس خرد و کلان و تمدنی، ارائه دهد.

4.      حوزویان علاوه بر تفقّه رساله‌ای، تفقّه در نظام فکری و نظام فرهنگی اسلام را فعال کنند.

5.       اصل در حوزه بر پژوهش و تولید علم قرارگیرد و طلاب برای تولید علم دینی، مهارت پیدا کنند. 

سخنرانی پنجم[6]: پیشنهادی برای چشم‌انداز حوزه

مرکز سخن:

حوزه علمیه در افق 1404 حوزه‌ای:

معنویت‌محور و تفکرمحور است که براساس نقشه علمی، دارای محصولات علمیِ با کیفیت‌افزاییِ مستمر و تبادلی است، و برای فهم دین و ابلاغ دین در جهت عملیاتی کردنِ کارآمدی دین در برنامه‌سازی برای توسعه و تعالی جامعه و کارآمد کردن علوم حوزوی برای کیفیت‌افزایی در زندگی فردی، اجتماعی و تمدن‌سازیِ الهی حرکت می‌کند.

نتیجه عملی:

1.      حوزه رتبه اول در :جذب معنوی 

2.      رتبه اول در رصدنیازها و مسائل جهانی و تهیه نقشه موضوعات و مسائل

3.      اولویت‌بندی نیازها و مسائل

4.      آینده‌شناسی

5.      موضوع‌شناسی

6.      دقیق‌سازی و شفاف‌سازی مفاهیم دین به‌گونه‌ای که زمینة لازم برای استفاده عملی از آنها ایجادکند.

7.      تولیدکتب درسی پژوهش‌محور

8.      تولیدتمرین‌ها و امتحانات پژوهش‌محور

9.      تولیدبسته‌های آموزشی کاربردی علوم و معارف اسلام برای فضای عمومی و تخصصی جامعه

10.   دروس خارج پژوهش‌محور و مدارس پژوهش‌محور

11.   کیفیت‌افزایی در پاسخ‌گویی به شبهات

12.   کیفیت‌افزایی در کرسی‌های نظریه‌پردازی

13.   کیفیت‌افزایی در مشاوره‌های فرهنگی، آموزشی و فرآیندی برای سازمان‌ها و نهادها

14.   کیفیت‌افزایی در کتاب‌ها، مقالات، نشریات و سمینارهای علمی

15.   کیفیت‌افزایی در احیاء میراث خطی

16.   تولیدسیستم‌های زندگی براساس نگرش اسلام

17.   رتبه اول در جذب نخبگان 

میزگرد دوم: حوزه‌های علمیه و روندهای جهانی[7]

مرکز سخن:

·        حوزه نیازمند کسانی است که توانایی شبیه‌سازی آینده براساس روندها و طراحی آینده براساس اهداف را داشته باشند.

·      حوزه‌های برای اینکه بتوانند در آینده فعال باشند باید کنسرسیوم‌های علمی حوزوی تشکیل دهند و هندسه علوم حوزوی و علوم بینارشته‌ای را طراحی کنند.

·        ماموریت حوزه، اداره جهان براساس معنویت و اداره معنویت در جهان است.

·        فرهنگ اهل‌بیت قدرت اداره معنویت و تفکر در جهان رادارد و مزیت مطلق حوزه‌ها در فضای جهانی محسوب می‌شود.

·        حوزه‌ها برای پویایی و مدیریت روندها در آینده باید بازار دانش و معرفت دینی و الهی را اشباع و مدیریت کنند.

·        فقه اصغر تا به فقه اکبر متصل نشود توانایی توسعه و تعالی‌سازی ندارد.

·        تبلیغ دین توسط طلاب، پشتوانه پژوهشی پیدا کند وپژوهشکده تبلیغ فعال شود.

·        استانداردسازی ادبیات پژوهش در فضای حوزه ازالزامات ارتقاء حوزه است.

نتیجه عملی:

1.      حوزه‌ها به‌طور تخصصی بر آینده‌اندیشی متمرکز شوند.

2.      طلاب با دید میان‌رشته‌ای به علوم تحصیلی خود نگاه کنند.

3.      نقشه موضوعات و مسائل و نیازها با رویکرد آینده، تهیه شود.

4.       حوزه‌ها معارف خود را به محصول برسانند ودر قالب‌های حق‌محور و قابل رقابت بسته‌بندی کنند. 

سخنرانی ششم[8]: راهبردهای حرکت به‌سوی حوزه علمیه آینده

مرکز سخن:

ماموريت حوزه: «تربیت اسلام‌شناس ربّانی[9]» با رويكرد «اجتهاد محوری[10] وتمرکز بر معرفت‌نفس[11]»، بااستراتژي «آموزش ميان‌رشته‌اي[12]»، باخط‌مشي «كيفيت‌افزايي مهارتي[13]»است.

سه نقطه اصلی قوت و فرصت در بيست سال آينده: معرفت نفس+ برتري در روش تفكر، تحليل و استدلال + معنويت عملی.

راهبرد کلان تحول‌ و مدیریت تغییر: کیفت‌افزایی علمی+ با شاخص«علم برای زندگی و عمل»

نتیجه عملی:

1.       طلاب براساس تفکر و معنویت، هسته‌های تغذیه‌کننده اجتماعی تشکیل دهند و گروه مرجع جوانان شوند.

2.       حوزه‌ها مرکز تربیت نیرو را بر تربیت «اسلام‌شناس» قرار دهند (کسی که تبيين‌كننده نظام فكري، قانوني، فرهنگي اسلام است)

3.     هدفگذاری ادبیات‌خوانی در حوزه بر تربیت ادبيات‌دان مترجمِ به زبان تصوير و فضاسازي(توانايي انتقال پيام قرآن، روايات و ادعيه، به مخاطبینی با اذهان تصویری) باشد.

4.       هدف‌گذاری منطق‌خوانی در حوزه، حداقل بر منطق‌دان نقاد (توانايي ملموس كردن مغالطات موجود درپيام‌ها و هر گونه محصول فكري، فرهنگي) باشد.

5.       هدف‌گذاری تفسیر و علوم قرآنی در حوزه بر تربیت مفسّر تطبيقي داراي مهارت استدلال باشد(تطبيق ميان پيام قرآن با پيام‌هاي ديگر در هر يك از حوزه‌هاي زندگي+ بتواند مرادي را كه از آيه استفاده مي‌كند اثبات كند و برداشت‌هاي رقيب را نقد نمايد).

6.    هدف‌گذاری علوم عقلی در حوزه بر تربیت فيلسوف تطبيقيِ آشنا به زبان فيزيك، نانو، بيو،زيست‌شناسي‌ملكولي و تكاملي، كيهان‌شناسي، روان‌شناسي؛ و متكلم تطبيقي (بين الايمان و الكفر، بين‌الاديان و بين‌المذاهب) و معرفت‌شناس ذهن‌شناس بارویکردهای هوش مصنوعی، خلاقیت، زبان‌شناسانه و عرفان‌شناس تطبيقي (آشنا باعرفان و معنويت‌هاي بشري، آشنا با زبان سيروسلوك و شاخص‌هاي صحت و فساد در سالك،توانا در راه‌گشايي دستورالعملي براي تجارب روحي اوليه) باشد.

7.     هدف‌گذاری آموزش فقه و اصول در حوزه بر تربیت فقيه حقوق‌دان تطبيقي استدلالي(بتواند دستگاه قانوني اسلام را با ديگر نظام‌هاي حقوقي مقايسه كند و براي مواد حقوقي اسلام استدلال برتر‌كننده بياورد، نه فقط قانع‌كننده) و محدث تطبيقيِ قادر به ترجمه احاديث به زبان برنامه وفرهنگ (بتواند مشاوره حرفه‌اي بدهد و برنامه عملياتي براي زندگي در برابر برنامه‌هاي عملياتي ديگران ارائه كند.) باشد.

نمای حداقلی از حوزه مطلوب آینده

رديف

محور

توصيف وضعيت مطلوب

آموزش

طلابِ داراي مهارت‌هاي كِيفي

(توانايي استفاده از اطلاعات در عمل براي ارتقاء كيفيت زندگي)

تحقيقات

توليد سيستم‌ها و مدل‌هاي دينيِ قابل رقابت با سيستم‌هاي بشري

تبليغ

طلابِ داراي مهارت فعال‌سازي تفكر براي افزايش مديريت احساس در مخاطب

مديريت

برنامه‌ريزي و اجراء براي توليد كيفيت (كيفيت‌سازي)

فضاي عمومي طلاب

گسترده‌ بودن احساس عبوديت و هويّت آموزشي و مشاوره‌اي و تبليغي

فضاي عمومي جامعه

شناخته‌شدن حوزه بعنوان مشاور برتر براي ارتقاء زندگي در سطح خُرد و كلان

فرهنگ حاكم بر زندگي طلاب

فرهنگ زندگي علمي متبلوریافته در معنویت

پيش‌بيني روندهاي اجتماعي و جهاني در بيست سال آينده: 

وضعيت مراكز تصميم‌گيري سياسي، فرهنگي، اقتصادي= رو به تكثّر و چندرويكردي و چند فرهنگي=(نتيجة آن) ايجاد رقباي بيشتر براي تفكر و برنامه اسلام + اولويت داشتن برنامه سيستمي كارآمد

وضعيت مراكزآموزشي، تحقيقاتي= همگرايي بيشتر آموزش و تحقيقات + افزايش نظريات[1] و مدل‌هاي آموزشي و تحقيقاتي + افزايش مطالعات تطبيقي+ شتاب به‌سوي تحليل[2]اطلاعات براي تصميم‌سازي= (نتيجة آن) اولويت‌ يافتن روش‌شناسي+ مهارت تحقيق، تحليل،استدلال، نقادي و نظريه‌پردازي

وضعيت فرهنگي،اجتماعي= دسترسي هر چه بيشتر و در هر نقطه و زمان به انواع رسانه (برده‌گي رسانه) + گسترش تنوع محصولات سخت‌افزاري و نرم‌افزاري مرتبط با زندگي + گسترش تنوع در ارضاء تمايلات + فردگرايي در خانواده، گروه‌گرايي در مجامع آموزشي، سازماني وفضاي عمومي جامعه= (نتيجة آن) اولويت يافتن مهارت بسته‌بندي پيام براي انواع رسانه و محصولات فرهنگي + مهارت مشاوره[3] +مهارت تبليغ سه‌بُعدي(منطقي بودن پيام، نفع پيام، برتري پيام)

روستايي‌ها،مراكز تبليغي براي بچه‌ها= مخاطبيني رسانه‌زده و داراي روحيه ناخودآگاه تطبيقي كه به‌راحتي مطلب ارائه شده را نمي‌پذيرد.

مراكز فرهنگي،سازماني= از اطلاعات عمومي كلي اشباع شده است و مبلغ و پيش‌نماز داراي سطح اطلاعات اوليه را نمي‌پذيرد (اهميت مردم نسبت به وقتي كه صرف مي‌كنند بيشتر خواهد شد ولحظات حساس‌تر محاسبه مي‌شوند) و خيل عظيمي ازافرادي كه در بنيادي‌ترين مطالب تشكيك مي‌كنند و دليل مي‌طلبند. 

 والحمدلله رب العالمین

موسسه مطالعات راهبردی علوم ومعارف اسلام

جمادی الاولی 1432

(انتقال به بسته صوتی تصویری)


[1] جناب حجت الاسلام شیخ محمدحسن علی‌آبادی

[2] جناب حجت الاسلام شیخ محمدحسن وکیلی

[3] جناب حجت الاسلام شیخ علیرضا مهدوی

[4] جناب حجت الاسلام شیخ روح‌الله شفیعیان

[5] با حضور جناب حجت‌الاسلام و المسلمین سیدمهدی میرباقری ریاست فرهنگستانعلوم اسلامی قم؛ و جناب آقای مهندس عقیل ملکی‌فر ریاست اندیشکده آصف.

[6] جناب حجت الاسلام شیخ عبدالحمید واسطی

[7] با حضور جناب حجت‌الاسلام و المسلمین عماد معاون پژوهشی حوزه علمیه قم؛ وجناب حجت‌الاسلام و المسلمین حمید محمدی معاون توسعه قرآنی وزیر ارشاد

[8] شیخ عبدالحمید واسطی

[9] ربانی= کسی که به آنچه می‌داند عمل می‌کند و آثار قرب به خدا را در اثرافکار، احساس‌ها و رفتارهایش در درون خود می‌یابد.

10. مقصود از این اجتهاد، فقط اجتهاد رساله‌اینیست بلکه دین‌شناسی روشمند و استدلالی است. (کسی که بتواند به سوالِ «نظر خدا درمورد ........چیست؟» پاسخ استدلالی مبتنی بر منابع دین بدهد.

[11] معرفت‌نفس= تلاش برای شهود مراتب خلق و حکم الهی در درون خود.

[12] میان‌رشته‌ای= استفاده از مبانی، روش و زبان چند رشته برای حل‌مسائلی کهدارای ابعاد، لایه‌ها و سطوح مرتبط با هر یک از رشته‌هاست به‌طوری که دانشی جدیدبراساس این‌گونه مسائل شکل بگیرد. (مانند فلسفه‌های مضاف، ادبیات فقهی، منطقتفسیر، کلام تاریخی، اصول‌فقه زبان‌شناسانه و ....)

[13] اهداف آموزشی از «بداند» به «بتواند» تبدیل شود.

مباحث و مفاهیم کلیدی مرتبط به این بحث: 

حوزه علمیه ، آينده‌ورزی و آینده پژوهی ، روندهای جهانی ، اسلام‌شناسی

 

 

مشهد مقدس - چهارراه زرّینه - خیابان شهید محسن کاشانی - کاشانی۲۵ - تلفن05132285800 info@isin.ir