ویرایش یک NGO سازمان مردم نهاد، غیر سیاسی، غیر دولتی، غیر انتفاعی- با هویت حوزوی- تاسیس سال 1428/1386/2007
 
چهارشنبه 20 آذر 1398
  Islamic Strategic Studies Institute  = www.isin.ir
موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام
 
   

 شما اینجا هستید : محصولات موسسه  > بسته های آموزشی موسسه > تولید بانک سوالات مهارت محور دروس حوزوی

طرح تدوین سوالات امتحانی مهارت‌محور در دروس حوزوی

بسم الله الرحمن الرحیم

موضوع بحث: « توصیف ایده تالیف سوالات امتحانی مهارتی برای دروس حوزوی » 

مساله بحث: کاربرد هر یک از دروس حوزوی در چه مسائلی خود را نشان می‌دهد و چگونه می‌توان از اینکه طلاب می‌توانند اطلاعات درس‌ها را ،‌برای حل مسائل صحنه زندگی استفاده کنند، اطمینان حاصل کرد؟

فرضیه بحث: (این بحث، از طرح‌های آتی موسسه است)

1.  علم نافع ، علم موجّه است و مواجه با علوم به‌صورتی‌که فقط معادلات و محاسبات ذهنی باشند و هیچ تاثیری در عمل در هیچیک‌ از حیطه‌های زندگی ایجاد نکنند، مردود است.

2. آموزش، در صورتی تحقق می‌یابد که یادگیری حاصل شود و شاخص تحقق یادگیری، توانایی استفاده از اطلاعات در حل مسائل است.

3. آموزشی آموزش اثربخش است که بتواند قدرت «تعمیم» در فراگیر ایجاد کند. (یعنی فراگیر بتواند از نمونه‌هایی که در درس حل کرده است قاعده را برای حل مسائل مشابه استخراج کند و پیاده‌سازی نماید.

4. سوالات امتحانی، متناسب با اهداف آموزشی تنظیم می‌شوند بنابراین پیشنهاد می‌گردد سوالات امتحانی هر یک از علوم و دروس حوزوی براساس راهبردهای زیر طراحی شوند:

حداقل لازم در منطق:

بتواند گفتارها را به قالب‌هاي منطقي تبديل كند و برهان يا مغالطه را استخراج نمايد.

حداقل لازم در روش تحقيق:

بتواند مقاله‌اي علمي براساس ضوابط يك تحقيق معيار بنويسيد.

حداقل لازم در ادبيات

بتواند كلام خداوند را ترجمه كند به‌گونه‌اي كه مخاطب علاوه بر تصور معاني، حسّ موجود درعبارات را لمس كند.

حداقل لازم در دين‌شناسي:

بتواند دين را به‌گونه‌اي معرفي كند كه مخاطب علاقمند به زندگي براساس نظرات دين شود.

حداقل لازم در تفسير:

بتواند وقتي موضوعي مطرح مي‌شود، آيات راجع به آن موضوع را به‌سرعت بازيابي كند و

پيام خداوند در آن آيات را به‌گونه‌اي توضيح دهد كه مخاطب بتواند در زندگي به‌كار ببرد.

حداقل لازم در حديث:

بتواند احاديث معتبربراي انتقال نظر دين به مخاطب ارائه كند

به‌گونه‌اي كه مخاطب بتواند در زندگي به‌كار ببرد.

حداقل لازم در تاريخ:

بتواند حقايق تاريخي را به‌گونه‌اي كشف كند كه براي ايجاد تغيير در آينده بهره‌برداري شود.

حداقل لازم در فقه:

بتواند قوانين خاص درهر موضوعي را از منابع فتوايي استخراج نمايد و

برتري و كارآمدي اين قوانين را بر قوانين رقيب، عقلاً اثبات كند.

حداقل لازم در فلسفه:

بتواند شبكه هستي ونگرش دين به هستي را با استناد به برهان ترسيم كند.

حداقل لازم در كلام:

بتواند نگرش دين نسبتبه هستي را با استناد به گزاره‌هاي دين ترسيم كند و

برتري اين نگرش برموارد رقيب را با استدلال عقلي ارائه نمايد.

حداقل لازم در عرفان:

بتواند امكان رسيدن به شهود خداوند، كيفيت اين شهود و مراحل آن را تبيين كند.

حداقل لازم در اخلاق

بتواند فرهنگ اسلام را در موضوعات و جوانب مختلف زندگي با فرهنگ‌هاي رقيب مقايسه كند.

نمونه از سوالات امتحانی مهارت‌محور و کاربردی: (از کتاب رسائل/ کتاب القطع:)

ارزيابي درس رسائل

(خودرا بيازماييد چقدر مي‌توانيد از مباحث اصول‌فقه در زندگي استفاده كنيد) 

آزمون کتاب باز

  1. يقين در زندگي انسان چه جايگاهي دارد؟ چرا؟[1] 
  1. در زبان عوام و خواص، اين جمله زياد شنيده مي‌شود كه مي‌گويند: «انسان براي كارهايش بايد حجت داشته باشد!» مقصود از اين جمله چيست؟ و گفتن يا نگفتن، اهميت دادن يا ندادن به آن چه اثري دارد؟[2] آيا «يقين» هم حجت‌ساز است؟ اگر نه، چرا و اگر آري، شيخ انصاري در ابتداي كتاب قطع مي‌فرمايد كه گفتن «حجت» بر «يقين» درست نيست!! چه پاسخي داريد؟ 
  1. آيا فردي كه مرتكب خلاف قانون شده است، مي‌تواند بگويد: من از اين حكم شرعي (ماده قانوني)، خبر نداشتم پس نبايد مجازات شوم!! يا بگويد من احتمال مي‌دادم كه شايد در اين مورد حكم و قانوني وجود داشته باشد ولي مطمئن نبودم لذا اين كار را انجام دادم!! اصولا آيا شارع (قانون‌گذار) نقشي براي علم و يقين در احكام و مواد قانوني قائل شده است يا نه؟ اگر آري چرا و اگر نه چرا و اگر تفصيل دارد چه تفصيلي و چرا؟[3] 
  1. قاضي شاهدي را مي‌طلبد و شاهد شهادت مي‌دهد . قاضي سوال مي‌كند: آيا با چشم خود ديده‌ايد؟ شاهد پاسخ مي‌دهد: نه ولي يقين دارم كه اينطور است. قاضي شهادت شاهد را نمي‌پذيرد. شاهد اعتراض مي‌كند كه من يقين دارم. قاضي پاسخ مي‌دهد بايد با چشم خود ديده باشيد والا قابل پذيرش نيست. آيا قاضي حجيت يقين را قبول ندارد؟ اگر حجيت يقين را قبول دارد چرا شهادت شاهد را نپذيرفت؟ 
  1. چندين سال است كه در مورد «رؤيت هلال» و عيد فطر، اختلافاتي ميان مقلدان مراجع مختلف ديده مي‌شود، مثلا عموم مردم بنابر اعلان دفتر رهبري، عيد مي‌گيرند ولي مقلدان برخي مراجع به استناد استعلام از دفتر مرجعِ خود، هنوز روزه‌دار هستند يا عموم مردم هنوز روزه‌دار هستند ولي خبر مي‌رسد كه مقلدان فلان مرجع عيد گرفته‌اند! عموم مردم علت اين اختلاف‌ها را نمي‌دانند و فكر مي‌كنند مسائل سياسي عامل اين مطلب است. يا وقتي كه در كشور عربستان يا برخي كشورهاي سني مذهب اعلام عيد مي‌شود و بعد با فاصلة دو روز در ايران اعلام عيد مي‌شود مردم مي‌گويند مگر مي‌شود دو روز تفاوت باشد؟! فرض كنيد در جمعي قرار گرفته‌ايد كه اين مسائل را مطرح كرده‌اند و از شما انتظار پاسخي علمي و دقيق دارند، با استفاده از مطالبي كه خوانده‌ايد اين مساله را تحليل و بررسي كنيد تا معلوم شود كه علت اختلاف، تفاوت در مبناي علمي است، نه اختلاف سياسي![4] 
  1. براي هر يك از اقسام قطع، آيه يا روايتي را مثال بزنيد و كيفيت استفاده از قطع در آن و آثار اين‌گونه در نظر گرفتنِ قطع در حكم را توضيح دهيد. 
  1. عبارت زير مربوط به چه بحثي است؟ آن را تشريح كنيد و بيان كنيد كه چه فايده و كاربردي در استنباط احكام دارد؟

      «فان ظهر منها و من دليل خارج اعتباره علي وجه الطريقيه للموضوع قامت الامارات و بعض الاصول مقامه» 

  1. در تبصرة يك ماده 41 قانون مجازات اسلامي آمده است كه: «مجرد قصد ارتكاب جرم و اقداماتي كه فقط مقدمه جرم بوده و با وقوع جرم ارتباط مستقيم ندارند، شروع به جرم نبوده و از اين حيث قابل مجازات نيست.» در محافل علمي مسئله شروع به جرم به دو طريق مختلف مورد بررسي قرار گرفته است كه هر كدام يك مكتب حقوقي را ايجاد كرده است. بعضي ميگويند شروع به جرم نبايستي مورد مجازات قرار گيرد زيرا از عمل مرتكب، اختلالي در نظم اجتماع حاصل نشده است. اين نظريه مربوط به كساني است كه موجوديت خارجي عمل را در نظر ميگيرند و فقط نتيجه زيان‌آور عمل ارتكابي را وجه نظر قرار ميدهند. اما در مقابل مكتب ديگر، نتيجه جرم را براي حل مسئله شروع به جرم مهم نميدانند بلكه به تباهي و فساد مرتكب توجه دارند و ميگويند هر چند نتيجه جرم حاصل نشده ولي مجرم با قصد مجرمانه مبادرت به عمل خلاف قانون كرده و لذا بايستي عيناً بهمان شدتي كه مرتكب جرم كامل مورد مجازات فرا ميگيرد مرتكب شروع به جرم هم كيفر شود. اگر بخواهيد طرفدار هر كدام از مكاتب فوق بشويد، چه استدلالي براي آن و چه نقدي براي مكتب رقيب داريد؟ يكبار خود را به‌جاي طرفداران مكتب اول بگذاريد و استدلال و نقد كنيد و يكبار به‌جاي طرفداران مكتب دوم و در نهايت فقه اسلام را با استدلالِ عقلي و استدلالِ نقلي بيان كنيد.[5] 
  1. پايگاه اطلاعاتي «نهضت نرم‌افزاري و توليد علمِ دفتر تبليغات قم» به نام پايگاه «دانايي»، كرسي مناظرة جناب آقاي سيدان و جناب آقاي فياضي و پارسانيا، را كه مربوط به بررسي محدودة دخالت عقل در معرفت ديني است منتشر كرده است. گزارشي از اين كرسي را با ملاحظه موارد زير بنويسيد:

‌أ.       علت و انگيزة بحث[6]

‌ب.     مدّعاي طرفين

‌ج.      استدلال اصليِ طرفين

‌د.       نقد هر كدام بر ديگري

‌ه.        و محاكمه نهاييِ خودتان (نظرنهايي شما چيست؟ چرا؟)

‌و.       فايدة اين بحث براي زندگي مردم

دریافت فایل جزوه «روش سنجش و ارزیابی اثربخش»

[1] يقين را تعريف كنيد،كاركرد آن را بگوييد، آثارِ آن را تشريح كنيد، از كسي كه يقين دارد چه انتظاراتي مي‌رود؟ و از عبارات كتاب شاهد بياوريد.

[2]حجت داشته باشد يعني چه داشته باشد؟ چرابايد حجت داشته باشد؟ چه چيزهايي حجت هستند؟ براي اينكه هميشه حجت داشته باشيم بايد چه كنيم؟

[3] از عبارات كتاب بايدشاهد بياوريد.

[4] روايت مربوط به رويت و دخول ماه را بنويسيد و آن را بنابر مباني مختلف تحليل كنيد.

[5] بايد از عبارات كتاب شاهد بياوريد.

[6] در اين قسمت بيان تاريخچه اخباري‌گري و ارائه شواهدي از تفكرات آنها با استناد به عبارات كتاب ضروري است.

مباحث و مفاهیم کلیدی مرتبط به این بحث: 

علوم حوزوی ، سنجش و ارزشیابی، آزمون‌‌های مهارتی

 

 

مشهد مقدس - چهارراه زرّینه - خیابان شهید محسن کاشانی - کاشانی۲۵ - تلفن05132285800 info@isin.ir