ویرایش یک NGO سازمان مردم نهاد، غیر سیاسی، غیر دولتی، غیر انتفاعی- با هویت حوزوی- تاسیس سال 1428/1386/2007
 
شنبه 23 آذر 1398
  Islamic Strategic Studies Institute  = www.isin.ir
موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام
 
   

 شما اینجا هستید : موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام > نقشه راه > هویت نقشه راه

بررسی هویت نقشه راه

بسم الله الرحمن الرحیم

موضوع بحث: « نقشه راه » چیست؟ چرا؟ و چگونه؟

مساله بحث:  چگونه می‌توان مسیر و مراحل رسیدن به یک هدف تعیین شده را شبیه‌سازی کرد؟ (با تعیین عناصر اثرگذار و اثرپذیر،‌ مثبت و منفی)

فرضیه بحث:

             1.  نقشه راه = شبیه‌سازی مسیر و مراحل و عناصر و روابط بهینه،برای رسیدن به هدفی تعیین شده (پس از بررسی مسیرها و مراحل و عناصر و روابط محتمل دیگر)

              2. نقشه راه ،‌ هویت آینده‌پژوهانه دارد لذا روش‌ها و تکنیک‌های آینده‌پژوهی در آن جاری است.

              3. نقشه راه،‌ هویت راهبردی دارد لذا روش‌های طراحی «استراتژی» در آن جاری است.

              4. بهترین روش برای تدوین «نقشه راه» سناریونویسی و شبیه‌سازی است. 

 تبیین بحث:

اسناد بالادستی، تعیین کننده اهداف هستند (اهدافی که مبتنی بر باورهاو ارزش‌ها شکل گرفته‌اند) و تعیین کننده شاخص‌هایی که برای تحقق اهداف لازم است؛پس از تعیین اهداف و شاخص‌ها،‌مساله و مشکل اصلی این است که: «چگونه به این اهداف با این شاخص‌ها برسیم؟» 

توضیح: 

اگر برنامه‌ریزی، تعیین نقطه هدف ونقطه شروع و نحوه حرکت از مبدء به مقصد است به‌نحوی که کمترین هزینه با بیشترین منفعت را حاصل کند آنگاه منطق برنامه‌ریزی، ابتدا هدف‌گذاری را الزام می‌کند.

اگر اهداف، آثار و پدیده‌هایی هستندکه در انتهای حرکت و فعالیت‌های مورد نظر باید حاصل شوند، آنگاه با «ارزش‌ها»[1]مرتبط می‌شوند و براساس ارزش‌ها تنظیم می‌گردند.

اگر ارزش‌ها، اعتبارات و ملاحظات برخاسته از واقعیت‌هاباشند[2]،آنگاه با «باورها» مرتبط می‌شوند و براساس باورها تنظیم می‌گردند.

اگر ماموریت هر مجموعه‌ای، تلاش برای تحقق اهداف اولویت‌داراست، آنگاه ماموریت‌ها تابعی از ارزش‌ها و باورها می‌شوند.

بنابراین قدم اول برای برنامه‌ریزی یامعرفی یک برنامه،توصیف باورها، ارزش‌ها، اهداف و سپس ماموریت آن مجموعه است.

سطوح و لایه‌های برنامه‌ریزی:

1. مبانی و زیرساخت‌ها:

جهان‌بيني = پاسخ به سوالِ «ما چه باورهايي داريم؟ در اين هستي چه خبر است؟»

ارزش‌ها = پاسخ به سوالِ «ما چهچيزهايي را خوب و چه چيزهايي را بد مي‌دانيم؟»

گرايش‌ها = پاسخ به سوالِ «در ميانفهرست خوب و بدها، كداميك اولويت دارند؟»

آرمان‌ها = پاسخ به سوالِ «اصلي‌ترين آرزوهاي ما كدامند؟»

دكترين = پاسخ به سوالِ «ساختارهاي مابر چه اساسي باید شكل بگیرند؟» (برآیند جهان‌بینی،‌ ارزش‌ها، گرایش‌ها و آرمان‌ها،که به تعیین ساختار منجر شود)

2. اهداف کلان:

چشم‌انداز = پاسخ به سوالِ «مادرآينده چگونه هستيم؟»

رسالت = پاسخ به سوالِ «ما اصلاچراهستيم؟ ما چرا ما شديم؟»

هدف كلان = پاسخ به سوالِ «ما بايدبه دنبال تحقق چه چيزي باشيم؟»

3. تعیین مسیر:

بيانيه ماموريت = پاسخ به سوالِ«ماالان به‌دنبال چه چيزي هستيم؟»

رويكرد = پاسخ به سوالِ «مابراي رسيدن به اين هدف، چه زاويه ديدي بايد داشته باشيم؟»

خط‌مشي = پاسخ به سوالِ «مابراي رسيدن به هدف، چه جهت كلي را در حركت بايد داشته باشيم؟»

استراتژي = پاسخ به سوالِ « در جهتي كه انتخاب كرديم، بهترين فرآیند براي رسيدن به هدف كدام است؟»

راهكار = پاسخ به سوالِ «براي فعال‌سازي بهترين حركت، چه قدم‌هايي بايد برداشته شود؟»

کل ابعاد پنج‌گانه‌ای که در قسمت «تعیین مسیر» مطرح شده‌اند، تشکیل‌دهنده «نقشه راه» می‌باشند. (دنبال چه هستیم؟ با چه زاویه دیدی؟ با چه جهت کلی در حرکت؟ فرآیند بهینه کدام است؟ چه قدم‌هایی از نقطه شروع تا نقطه پایان باید برداشته شود؟) 

این ترکیب باید تبدیل به سناریو شده، شبیه‌سازی شود تا بتوان نمونه عینی یک نقشه راه را به‌دست آورد. فرآیند شبیه‌سازی را می‌توان به‌صورت زیر ترسیم کرد:



نتایج، آثار و لوازم پذیرش فرضیه:

برای تولید یک «نقشه راه» باید مراحل 13گانه برنامه‌ریزی که در بالا ارائه شد، طی شود و در نهایت، یک مدل دارای ورودی، خروجی،‌ پردازش، که نقطه شروع پردازش، مرکز ثقل آن، مراحل آن، نقاط بحران در آن مشخص شده است، ارائه شود. نقشه راه،‌ نزدیک‌ترین مفهوم‌سازی، به صحنه عملیاتی و تلاش برای تطبیق بر مصادیق است.

 مباحث و مفاهیم کلیدی مرتبط به این بحث:

برنامه‌ریزی ، طراحی استراتژی ، نقشه راه 



 

 

مشهد مقدس - چهارراه زرّینه - خیابان شهید محسن کاشانی - کاشانی۲۵ - تلفن05132285800 info@isin.ir